Arunogyan ડિજિટલ મટીરીયલ ૨૦૨૬
બ્રાન્ડ: Arunogyan
૧. બિંદુ (Point)
Arunogyan
પેન્સિલની તીક્ષ્ણ ટોચ કે સોય વડે કાગળ પર કરાતું સૂક્ષ્મ ટપકું બિંદુનો ખ્યાલ આપે છે. બિંદુ માત્ર ચોક્કસ સ્થાન દર્શાવે છે. તેને લંબાઈ, પહોળાઈ કે ઊંચાઈ હોતી નથી. તેને કેપિટલ મૂળાક્ષરો (A, P, T) વડે દર્શાવાય છે.
૨. રેખાખંડ (Line Segment)
Arunogyan
બે બિંદુઓ વચ્ચેનો સૌથી ટૂંકો સીધો પથ રેખાખંડ છે. તેને ૨ (બે) અંત્યબિંદુઓ હોય છે અને તેની લંબાઈ ચોક્કસ અને માપી શકાય તેવી હોય છે. તેને સંકેતમાં ¯AB વડે દર્શાવાય છે.
૩. રેખા (Line)
Arunogyan
જ્યારે રેખાખંડને બંને બાજુએ અનંત સુધી (બંને દિશામાં બાણના ચિહ્ન વડે) લંબાવવામાં આવે, ત્યારે રેખા બને છે. તેને કોઈ પણ અંત્યબિંદુ હોતું નથી. તેને સંકેતમાં ↔AB અથવા નાના અક્ષર m, l વડે દર્શાવાય છે.
૪. કિરણ (Ray)
Arunogyan
કિરણ એ રેખાનો એક ચોક્કસ ભાગ છે જે એક પ્રારંભિક બિંદુથી (ઉદ્ભવ સ્થાન) શરૂ થાય છે અને બીજી તરફ અનંત સુધી જાય છે. ઉદા. દીવાદાંડી કે સૂર્યમાંથી નીકળતા કિરણો. તેને સંકેતમાં →AP વડે દર્શાવાય છે.
૧.૨ ફરતો ભુજ એંગલ વિઝ્યુલાઇઝર લેબ
સ્લાઇડરને ખસેડીને જુદા જુદા લઘુકોણ, કાટકોણ અને ગુરુકોણ લાઈવ કેનવાસ પર જુઓ
મટીરીયલ સોર્સ: Arunogyan
ખૂણાનું વર્ગીકરણ:
લઘુકોણ
વ્યાખ્યા અને લક્ષણ:
જે ખૂણાનું માપ 0° થી વધુ અને 90° થી ઓછું હોય તેને લઘુકોણ કહેવાય છે.
સંકલન બાય - Arunogyan
લાઇવ ભૂમિતિ પ્રયોગશાળા
Arunogyan
૧.૩ લાઈવ ઘડિયાળના કાંટા વચ્ચેનો ખૂણો
ગમે તે કલાક પસંદ કરો અને ઘડિયાળના કાંટા વચ્ચે બનતો ખૂણો ઓટોમેટિક જુઓ
Arunogyan
પસંદ કરેલ સમય: 3:00 વાગ્યે
બંને કાંટા વચ્ચેનો ખૂણો:
બનાવનાર ક્રેડિટ - Arunogyan
સરળકોણ (Straight Angle)
જ્યારે ખૂણાની બે ભુજાઓ વિરુદ્ધ દિશામાં સીધી રેખા બનાવે છે ત્યારે તેને સરળકોણ કહેવાય છે. તેનું ચોક્કસ માપ ૧૮૦ અંશ (180°) હોય છે. તે બરાબર અડધા આંટા સમાન છે.
Measure: 180°
Arunogyan
કાટકોણ (Right Angle)
જ્યારે બે ભુજાઓ પરસ્પર લંબ હોય છે અને અંગ્રેજી અક્ષર 'L' જેવી ભાત રચે છે ત્યારે કાટકોણ બને છે. કાટકોણનું માપ બરાબર ૯૦ અંશ (90°) હોય છે. તે સરળકોણનો અડધો ભાગ છે.
Measure: 90°
Arunogyan
Arunogyan ધોરણ-૬ ગણિત ગાઈડ સોલ્યુશન
Arunogyan હોસ્ટ
પાના નંબર ૧૫ વિચારો અને શોધો ના જવાબો
Arunogyan
૧. રિહાને કાગળના એક ટુકડા પર એક બિંદુ દર્શાવ્યું. આ બિંદુમાંથી પસાર થતી કેટલી રેખાઓ તે દોરી શકે છે?
જવાબ: કાગળ પર રહેલા કોઈ એક જ બિંદુમાંથી અસંખ્ય (અનંત) રેખાઓ પસાર થઈ શકે છે. રિહાન એક બિંદુમાંથી પસાર થતી ગમે તેટલી દિશાઓમાં ગમે તેટલી રેખાઓ દોરી શકે છે.
૨. શીતલે કાગળના એક ટુકડા પર બે બિંદુઓ દર્શાવ્યાં. તે આ બંને બિંદુઓમાંથી પસાર થતી કેટલી જુદી જુદી રેખાઓ દોરી શકે છે?
જવાબ: બે ભિન્ન બિંદુઓમાંથી પસાર થતી માત્ર એક અને માત્ર એક જ (અનન્ય) રેખા દોરી શકાય છે. તેથી શીતલ માત્ર ૧ જ રેખા દોરી શકશે.
પાના નંબર ૧૬ રેખાખંડો અને કિરણોની આકૃતિ સમજૂતી
Arunogyan
પ્રશ્ન ૨. આકૃતિ ૨.૪ ના સંદર્ભે બિંદુઓની વિશેષતાઓ ચર્ચા કરો:
ઉત્તર: આકૃતિમાં બિંદુઓ L, M, P, Q, R આપેલ છે.
- ફક્ત એક જ રેખાખંડ પર રહેલાં બિંદુઓ: L અને R છે.
- બે રેખાખંડો પર રહેલાં બિંદુઓ: M, P અને Q છે (વચ્ચે કનેક્ટ થતા હોવાથી).
પ્રશ્ન ૩. આકૃતિ ૨.૫ માં દર્શાવેલાં કિરણોનાં નામ આપો. શું T આ દરેક કિરણનું ઉદ્ભવ બિંદુ છે?
ઉત્તર: હા, આકૃતિ ૨.૫ માં દર્શાવેલાં કિરણો કિરણ TA અને કિરણ TB છે. આ બંને કિરણોનું સામાન્ય ઉદ્ભવ બિંદુ T છે.
પ્રશ્ન ૬. (a) શું તમે કિરણ OA ને OB તરીકે પણ નામ આપી શકો છો? શા માટે? (b) શું આપણે કિરણ OA ને AO તરીકે લખી શકીએ?
ઉત્તર:
(a) હા, કિરણ OA અને કિરણ OB એક જ રેખા પર આવેલાં છે અને તેમનું ઉદ્ભવ બિંદુ O સમાન છે, તેથી તેને સમાન કહી શકાય.
(b) ના, કિરણને દર્શાવતી વખતે હંમેશાં તેનું પ્રારંભિક બિંદુ પહેલા લખાય છે. તેથી OA અને AO સમાન કિરણો નથી.
પાના નંબર ૨૦ વિચારો અને શોધો (ખૂણાની સમજ)
Arunogyan
પ્રશ્ન ૩. ∠APC ને ∠P તરીકે કેમ દર્શાવી શકાય નહીં તે સમજાવો.
ઉત્તર: કારણ કે બિંદુ P એ એક કરતાં વધુ કિરણોનું સામાન્ય શિરોબિંદુ છે. જો માત્ર ∠P કહીએ તો તે સ્પષ્ટ નથી કે તે ∠APB, ∠BPC, કે ∠APC માંમાંથી કયા ખૂણાની વાત છે. તેથી ત્રિ-અક્ષરીય નામ ∠APC વાપરવું જ ઉત્તમ છે.
Arunogyan ઇન્ટરેક્ટિવ ક્વિઝ મૂલ્યાંકન
Arunogyan હોસ્ટ
ઓનલાઇન ક્વિઝ મૂલ્યાંકન (પ્રકરણ ૨)
વિભાગ-A ની ક્વિઝ સબમિટ કરો અને તમારો લાઈવ સ્કોર તુરંત જુઓ
તમારો સ્કોર
0 / 10
Arunogyan
પ્રશ્ન ૧૧. બિંદુને લંબાઈ, પહોળાઈ કે ઊંચાઈ હોય છે?
જવાબ જુઓ
જવાબ: ના, બિંદુને લંબાઈ, પહોળાઈ કે ઊંચાઈ હોતી નથી, તે માત્ર ચોક્કસ સ્થાન દર્શાવે છે.
પ્રશ્ન ૧૨. રેખાખંડને કેટલા અંત્યબિંદુઓ (end points) હોય છે?
જવાબ જુઓ
જવાબ: રેખાખંડને ૨ (બે) અંત્યબિંદુઓ હોય છે.
પ્રશ્ન ૧૩. રેખાખંડ AB ને સંકેતમાં કઈ રીતે દર્શાવાય છે?
જવાબ જુઓ
જવાબ: રેખાખંડ AB ને સંકેતમાં ¯AB અથવા ¯BA દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન ૧૪. કિરણ એ રેખાનો ભાગ છે કે નહીં?
જવાબ જુઓ
જવાબ: હા, કિરણ એ રેખાનો જ એક ભાગ છે.
પ્રશ્ન ૧૫. કિરણ AB ને સંકેતમાં કઈ રીતે લખાય છે?
જવાબ જુઓ
જવાબ: કિરણ AB ને સંકેતમાં →AB તરીકે દર્શાવાય છે.
પ્રશ્ન ૧૬. કાટકોણ અને સરળકોણમાંથી કયો ખૂણો મોટો છે?
જવાબ જુઓ
જવાબ: સરળકોણ (૧૮૦°) એ કાટકોણ (૯૦°) કરતાં મોટો હોય છે.
પ્રશ્ન ૧૭. ઘડિયાળમાં ૩ વાગ્યે બંને કાંટા વચ્ચે કયો ખૂણો બને છે?
જવાબ જુઓ
જવાબ: કાટકોણ (૯૦ અંશનો ખૂણો).
પ્રશ્ન ૧૮. લઘુકોણનું માપ કેટલા અંશથી કેટલા અંશ વચ્ચેનું હોય છે?
જવાબ જુઓ
જવાબ: 0° થી વધુ અને 90° થી ઓછું.
પ્રશ્ન ૧૯. ૧૩૫ અંશના ખૂણાને કયા પ્રકારના ખૂણામાં વર્ગીકૃત કરશો?
જવાબ જુઓ
જવાબ: ગુરુકોણ (કારણ કે તેનું માપ 90° અને 180° ની વચ્ચે છે).
પ્રશ્ન ૨૦. બે બિંદુઓમાંથી કેટલી અનન્ય રેખાઓ દોરી શકાય?
જવાબ જુઓ
જવાબ: બે બિંદુઓમાંથી માત્ર એક જ (૧) અનન્ય રેખા દોરી શકાય.
Arunogyan
પ્રશ્ન ૨૧. કિરણ OA (→OA) અને કિરણ AO (→AO) બંને સમાન છે કે જુદા જુદા? કારણ આપો.
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
જવાબ: બંને કિરણો જુદા જુદા છે.
કારણ: કિરણ OA નું પ્રારંભિક બિંદુ O છે અને તે A તરફ અનંત સુધી જાય છે, જ્યારે કિરણ AO નું પ્રારંભિક બિંદુ A છે અને તે O તરફ અનંત સુધી જાય છે. પ્રારંભિક બિંદુઓ અને દિશાઓ અલગ હોવાથી બંને સમાન નથી.
પ્રશ્ન ૨૨. કોણમાપક પર શા માટે અંકો ડાબેથી જમણે અને જમણેથી ડાબે એમ બંને તરફ વધતા ક્રમમાં લખેલા હોય છે?
ગણતરી and ઉકેલ જુઓ
જવાબ: કારણ કે ખૂણાઓ બંને દિશામાંથી રચાતા હોઈ શકે છે. જો ખૂણાની ભુજા જમણી બાજુએ (0° પર) હોય તો અંદરના સ્કેલનો ઉપયોગ કરીને ડાબી બાજુએ માપી શકાય. જો ભુજા ડાબી બાજુએ હોય તો બહારના સ્કેલનો ઉપયોગ કરી શકાય.
પ્રશ્ન ૨૩. જો કોઈ બે રેખાઓ એકબીજાને છેદતી હોય અને તેમની વચ્ચે બનતો ખૂણો ૯૦ અંશનો હોય, તો તે રેખાઓને શું કહેવાય? આકૃતિની કલ્પના કરો.
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
જવાબ: તેને લંબ રેખાઓ (Perpendicular Lines) કહેવામાં આવે છે.
સમજૂતી: જ્યારે બે રેખાઓ એકબીજાને 90° ના કાટખૂણે છેદે, ત્યારે તે ચાર કાટખૂણા બનાવે છે. સંકેતમાં તેને l ⊥ m વડે દર્શાવાય છે.
પ્રશ્ન ૨૪. વિદ્યા એક ખૂણાને કોણમાપક વડે માપે છે અને તેનું માપ ૪૦ અંશ આવે છે. આ ખૂણાના બમણા, ત્રણ ગણા અને ચાર ગણાના માપ કયા પ્રકારના ખૂણા બનશે?
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
ગણતરી: મૂળ ખૂણો = 40° (લઘુકોણ)
- બમણું માપ: 40° × 2 = 80° (લઘુકોણ)
- ત્રણ ગણું માપ: 40° × 3 = 120° (ગુરુકોણ)
- ચાર ગણું માપ: 40° × 4 = 160° (ગુરુકોણ)
પ્રશ્ન ૨૫. કોણમાપકને આધારે, અર્ધવર્તુળને અડધું વાળવાથી બનતા ચતુર્થાંશ (quarter) વર્તુળના ખૂણાનું માપ કેટલા અંશ થાય?
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
ગણતરી: આખું વર્તુળ = 360°
અર્ધવર્તુળ = 180°
ચતુર્થાંશ (પા ભાગ) વર્તુળ = 180° × 1/2 = 90° (કાટકોણ).
પ્રશ્ન ૨૬. ઘડિયાળમાં સાંજે ૪ વાગ્યે બંને કાંટા વચ્ચે બનતો ખૂણો કયા પ્રકારનો છે અને તેનું માપ કેટલું હશે?
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
ગણતરી: ઘડિયાળમાં દરેક ૧ કલાકના ગાળામાં ૩૦ અંશનો ખૂણો બને છે.
૪ વાગ્યે તફાવત = ૪ કલાક. તેથી, ૪ × ૩૦° = ૧૨૦ અંશ (120°).
૧૨૦° એ ૯૦° થી મોટો અને ૧૮૦° થી નાનો હોવાથી તે ગુરુકોણ પ્રકારનો ખૂણો છે.
પ્રશ્ન ૨૭. વર્ગખંડની બારીના પાસપાસેના બે સરહદી ધારના લાકડાઓ વચ્ચે કયા પ્રકારનો ખૂણો બને છે? તેનું માપ લખો.
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
જવાબ: તેમની વચ્ચે કાટકોણ (૯૦ અંશનો) ખૂણો બને છે.
સમજૂતી: બારીઓની ફ્રેમ સામાન્ય રીતે લંબચોરસ આકારની હોવાથી, ખૂણાઓ લંબ રેખાઓ રચે છે જે હંમેશાં 90° ના હોય છે.
પ્રશ્ન ૨૮. એક ખૂણાનું માપ ૨૨ો અંશ છે, તો તેને કયા ખૂણાના પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરશો? શા માટે?
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
જવાબ: તે વિપરીતકોણ (પ્રતિબિંબકોણ - Reflex Angle) છે.
શા માટે: કારણ કે તેનું માપ ૧૮૦ અંશ કરતાં વધુ અને ૩૬૦ અંશ કરતાં ઓછું છે.
પ્રશ્ન ૨૯. એક પૂંઠાના કાગળ પર ત્રિકોણ દોરી તેના ત્રણેય ખૂણા માપતાં તેનો સરવાળો કેટલો થશે? શું તે હંમેશાં સમાન રહેશે?
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
જવાબ: ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો હંમેશાં ૧૮૦ અંશ (180°) થશે. હા, કોઈપણ આકાર કે કદના ત્રિકોણ માટે અંદરના ખૂણાઓનો સરવાળો હંમેશાં ૧૮૦ અંશ જ રહે છે.
પ્રશ્ન ૩૦. આપેલા ખૂણાના દ્વિભાજક (Angle Bisector) નું કાર્ય ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.
ગણતરી અને ઉકેલ જુઓ
જવાબ: ખૂણાનો દ્વિભાજક આપેલા ખૂણાને બરાબર બે સમાન ભાગોમાં વહેંચે છે.
ઉદાહરણ: જો કોઈ ખૂણાનું માપ ૧૦૦ અંશ હોય, તો તેનો દ્વિભાજક દોરવાથી આપણને ૫૦-૫૦ અંશના બે સમાન માપના ખૂણા મળશે.
Arunogyan
પ્રશ્ન ૩૧. બિંદુ, રેખાખંડ, રેખા અને કિરણ વચ્ચેનો મૂળભૂત તફાવત કોષ્ટક દ્વારા સ્પષ્ટ કરો.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
| મહત્વના લક્ષણો |
બિંદુ |
રેખાખંડ |
રેખા |
કિરણ |
| અંત્યબિંદુઓ |
૦ (શૂન્ય) |
૨ (બે) |
૦ (શૂન્ય) |
૧ (પ્રારંભિક) |
| લંબાઈ માપન |
નથી |
હા (ચોક્કસ) |
ના (અનંત) |
ના (અનંત) |
પ્રશ્ન ૩૨. એક સરળકોણ ∠REB ના બે ભાગ ∠SET અને ∠TER બને છે. જો ∠TER = ૮૦ અંશ અને ES એ લંબ કિરણ હોય, તો ∠BET અને ∠SET નું માપ વિગતવાર ગણતરી સાથે મેળવો.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
ગણતરી:
૧. ∠REB એ સરળકોણ હોવાથી તેનું કુલ માપ = ૧૮૦ અંશ થાય.
૨. ∠BET અને ∠TER રૈખિક જોડ જેવા સરળકોણ પરના ખૂણા છે.
∠BET = ૧૮૦° - ∠TER
∠BET = ૧૮૦° - ૮૦° = ૧૦૦ અંશ (100°).
૩. હવે, ES એ ER ને લંબ હોવાથી: ∠SER = ૯૦° (કાટકોણ).
∠SET = ∠SER - ∠TER
∠SET = ૯૦° - ૮૦° = ૧૦ અંશ (10°).
પ્રશ્ન ૩૩. ઇતિહાસની દૃષ્ટિએ ગણિતશાસ્ત્રીઓએ વર્તુળના ૩૬૦ સમાન અંશ ભાગ જ શા માટે પસંદ કર્યા અને ચાલુ રાખ્યા? તે પાઠ્યપુસ્તકના આધારે સમજાવો.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
૧. પ્રાચીન કેલેન્ડર્સ: જૂના ભારતીય, ફારસી અને ઇજિપ્તીયન કેલેન્ડર્સ વર્ષના ૩૬૦ દિવસો પર આધારિત હતા.
૨. બેબીલોનિયન ગણિત: તેઓ ૬૦ ના ગુણકમાં ગણતરીની સિસ્ટમ વાપરતા હતા.
૩. ગણિતીક અનુકૂળતા (Divisibility): ૩૬૦ એ એવી સૌથી નાની સંખ્યા છે જે ૭ સિવાય ૧ થી ૧૦ સુધીની તમામ આખી સંખ્યાઓ વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય છે. આના કારણે વર્તુળના સમાન અડધા, ત્રીજા, ચોથા કે પાંચમા ભાગ કરવાથી પણ આખો અંક જ મળે છે.
પ્રશ્ન ૩4. કાગળની મદદથી તમારું પોતાનું કોણમાપક બનાવવાની પદ્ધતિ (પગલાવાર) લખો.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
૧. એક કાગળ પર યોગ્ય ટ્રીજ્યાવાળું વર્તુળ દોરો અને તેને કાપી લો.
૨. આ વર્તુળને બરાબર વચ્ચેથી વાળીને અર્ધવર્તુળ મેળવો. આ ગડીની જમણી બાજુએ 0° અને ડાબી બાજુએ 180° લખો.
૩. આ અર્ધવર્તુળને ફરીથી અડધું વાળો (ચતુર્થાંશ). આનાથી ઉપર બનેલી ગડી પર 90° લખો.
૪. તેને હજી એકવાર અડધું વાળતાં આપણને 45° અને 135° ની ગડીઓ મળશે.
૫. આ જ રીતે દ્વિભાજન (bisecting) પદ્ધતિ દ્વારા આપણે 22.5° જેવી નાની ગડીઓ પણ મેળવી શકીએ.
પ્રશ્ન ૩૫. કોયડો (Challenge Puzzle): હું એક લઘુકોણ છું. જો તમે મારા માપને ૨, ૩, કે ૪ વડે ગુણો છો, તો પણ તમને એક લઘુકોણ મળે છે. પણ ૫ વડે ગુણતાં તે ગુરુકોણ બની જાય છે, તો મારા માપની શક્યતાઓ શોધો.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
ધારો કે તે લઘુકોણનું માપ x અંશ છે.
૧. શરત ૧: ચાર ગણું કરવા છતાં લઘુકોણ રહે છે.
4x < 90° x < 22.5°
૨. શરત ૨: પાંચ ગણું કરતાં ગુરુકોણ (>90°) બને છે.
5x > 90° x > 18°
જવાબ: તે લઘુકોણનું માપ ૧૮.૫ અંશ થી ૨૨.૪ અંશની વચ્ચે હોઈ શકે (જેમ કે ૧૯°, ૨૦°, ૨૧°, કે ૨૨°).
પ્રશ્ન ૩૬. આકૃતિ ૨.૨૩ માં રહેલા તમામ કિરણો અને બિંદુઓનો અભ્યાસ કરી તેનાથી રચાતા કોઈપણ ૬ ખૂણાઓની યાદી બનાવો.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
આકૃતિ ૨.૨૩ માં રચાતા વિવિધ ખૂણાઓ નીચે મુજબ છે:
૧. ∠CAB (બિંદુ A પર રચાતો ખૂણો)
૨. ∠APL (રેખાખંડ AP અને PL વચ્ચેનો ખૂણો)
૩. ∠ARS (બિંદુ R પર રચાતો લઘુકોણ)
૪. ∠RSL (બિંદુ S પર રચાતો ખૂણો)
૫. ∠PLS (રેખા l અને m છેદે છે તે બિંદુ L પર)
૬. ∠ACD (બિંદુ C પર રચાતો ગુરુકોણ)
પ્રશ્ન ૩૭. વાસ્તવિક જીવનની કોઈપણ ૩ પરિસ્થિતિઓ વર્ણવો જ્યાં પરિભ્રમણ (Rotation) દ્વારા ખૂણા રચાય છે.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
૧. બારણું ખોલતી વખતે: જ્યારે દરવાજો ખોલવામાં આવે છે, ત્યારે તેના મિજાગરા પર શિરોબિંદુ રાખીને દરવાજાની ધાર ખૂણો બનાવે છે.
૨. પરિકર (Rounder): વર્તુળ દોરવા માટે જ્યારે પરિકરના બે પાંખિયાં ખોલવામાં આવે ત્યારે તેના શિરોબિંદુ આગળ અલગ-અલગ માપના ખૂણા બને છે.
૩. કાતરની બ્લેડ્સ: કાગળ કાપતી વખતે કાતરના બે પાંખિયાં વચ્ચે પરિભ્રમણને કારણે ખૂણો બને છે.
પ્રશ્ન ૩૮. અશોક ચક્રના ૨૪ આરા છે. તો (a) પાસપાસેના બે આરા વચ્ચેનો ખૂણો શોધો. (b) કોઈપણ ૪ આરા વટાવતા કેટલા અંશનો ખૂણો બને?
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
આખા વર્તુળનું કુલ માપ = ૩૬૦ અંશ.
(a) ૨ આરા વચ્ચેનો ખૂણો = ૩૬૦° ÷ ૨૪ = ૧૫ અંશ (15°).
(b) ૪ આરા વટાવતાં (એટલે કે ૪ ગણો ગાળો) બનતો ખૂણો = ૪ × ૧૫° = ૬૦ અંશ (60°).
પ્રશ્ન ૩૯. કોણમાપકનો ઉપયોગ કરી ૩૦ અંશનો ખૂણો ∠TIN કેવી રીતે દોરશો? તેના તમામ પગલાં વિગતવાર લખો.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
૧. પગલું ૧: ફૂટપટ્ટીની મદદથી એક આડી રેખા કે કિરણ IN દોરો, જ્યાં I એ પ્રારંભિક શિરોબિંદુ હશે.
૨. પગલું ૨: કોણમાપકનું કેન્દ્રબિંદુ I પર ગોઠવો અને તેની શૂન્ય રેખાને કિરણ IN સાથે એકરૂપ કરો.
૩. પગલું ૩: જમણી બાજુના 0° થી શરૂ કરીને 10°, 20°, 30° સુધી ગણીને ત્યાં પેન્સિલથી બિંદુ T ચિહ્નિત કરો.
૪. પગલું ૪: કોણમાપક હટાવીને સ્કેલથી I અને T ને જોડતું કિરણ IT દોરો. આમ, ∠TIN = 30° તૈયાર થશે.
પ્રશ્ન ૪૦. કાગળ પર લઘુકોણ, કાટકોણ, ગુરુકોણ અને સરળકોણની કાચી આકૃતિઓ દોરી દરેકના માપની મર્યાદા લખો.
વિગતવાર રીત અને ગણતરી
૧. લઘુકોણ: માપ 0° થી વધુ અને 90° થી ઓછું.
૨. કાટકોણ: માપ બરાબર 90° (L આકાર).
૩. ગુરુકોણ: માપ 90° થી વધુ અને 180° થી ઓછું.
૪. સરળકોણ: માપ બરાબર 180° (સીધી રેખા).
Arunogyan સોશિયલ મીડિયા કનેક્ટ હબ
Arunogyan
ડીજીટલ લર્નિંગ રિસોર્સ કનેક્ટ
અમારા શૈક્ષણિક બ્લોગ અને વોટ્સએપ ચેનલ સાથે જોડાઈને હંમેશા અદ્યતન રહો
Arunogyan WhatsApp ગ્રૂપ
ગણિતના લાઈવ સોલ્યુશન્સ અને અન્ય વિષયોના ઉત્તમ અપડેટ્સ મેળવો
Arunogyan બ્લોગર પોર્ટલ
તમામ વિષયોના પ્રોફેશનલ અને નવી પોસ્ટના શૈક્ષણિક મટેરીયલ્સ જુઓ
MATERIAL created by - RITESH SARAIYA
ધોરણ - ૬ ગણિત નવીનતમ શૈક્ષણિક ટેકનોલોજી પ્રોજેક્ટ ૨૦૨૬
Arunogyan